Belevingsonderzoek geeft Lekdijk een menselijk gezicht

Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden heeft voor de versterking van de Lekdijk tussen Wijk bij Duurstede – Amerongen bewonersverhalen opgetekend. 'Het heeft ons project tot leven gebracht', vertelt omgevingsmanager Jannes van Hove.

De dijkversterking tussen Wijk bij Duurstede en Amerongen (11 km) maakt onderdeel uit van het project Sterke Lekdijk (55 km). Het is de eerste van twee deeltrajecten, waarvoor onlangs (november 2017) de verkenning is gestart.

Menselijk gezicht

Het had geen betere start kunnen zijn, vindt Jannes. 'Normaal begin je met inventariseren van allerlei belangen, zoals natuur of agrarische bedrijvigheid, het in kaart te brengen van de kabels en leidingen; de kadastrale gegevens etc. Maar ik was juist benieuwd naar het menselijke gezicht. De mensen die langs dit stukje dijk wonen, werken of recreëren: wat vinden zij fijn, mooi en belangrijk aan de dijk?'

Barstensvol verhalen

Het is bovendien een stukje dijk dat barst van de verhalen (zie kader). Ook heeft het project een dynamische omgeving: een actieve agrarische gemeen­schap met zo'n 40 bedrijven, twee bijzondere Natura 2000-gebieden, een stuw en sluis van Rijkswaterstaat, twee jachthavens en enorm veel fietsers en wandelaars die op het prachtige land­schap afkomen. ‘Als voor dijken Michelin-sterren werden uitgedeeld, zou deze vast en zeker in aan­merking komen.'

Camper op de dijk

Het idee voor een belevings­onderzoek is niet nieuw, waterschap Rivieren­land ging ook al met een camper de dijk op. Wel houdt Hoogheem­raadschap De Stichtse Rijnlanden het onderzoek helemaal aan het begin van de verkenning. 'Daarmee willen we de omgeving een stem geven én voor het project­team tastbaar maken voor wie we het doen.'

Mevrouw Schoute

Zo vertelde mevrouw Schoute over haar benauwde herinnering aan de bijna-ramp in 1995. Jannes: 'Zo'n verhaal brengt een groot project waarmee vele euro's zijn gemoeid, terug tot de menselijke maat: tot mevrouw Schoute.'

300 bewoners

En zo waren er meer mensen die spontaan hun persoonlijke verhaal lieten optekenen door een onafhankelijke journalist. Ook zijn standaardvragen gesteld, zoals: wat zijn volgens u de plus- en minpunten van de dijk? Voelt u zich veilig? Hoe gebruikt u de dijk? In totaal deden 300 bewoners mee.

Item richting gemeenteraad

Gevraagd naar de meest opvallende resultaten, antwoordt Jannes: 'Behoorlijk wat mensen zijn op de hoogte van de versterking: 60%. Tegelijker­tijd betekent dit dat we de overige 40% nog wat uit te leggen hebben. En mensen hebben last van het motor­verkeer. Dit wisten we al, maar nu het meetbaar is, kun je er een item van maken richting gemeenteraad.'

Buiten naar binnen gehaald

Jannes is verder verrast door de energie die het onderzoek in het projectteam heeft losgemaakt. 'Een contractmanager of manager projectbeheersing staat toch vaak wat verder van de omgeving af. Dat is veranderd, de verhalen hebben "buiten" naar "binnen" gebracht. Het project is hierdoor echt gaan leven in het hele team.'

Historische en landschappelijke hotspot

Hij geeft toe bevooroordeeld te zijn, maar Jannes noemt Wijk bij Duurstede – Amerongen één van de mooiste stukjes dijk van Nederland. 'Het is een prachtig, bijna 1000 jaar oud rivierenlandschap. Een historische hotspot ook. De afdamming van de Kromme Rijn in Wijk bij Duurstede, in 1122, vormde in feite het startsein voor de ontginning van de moeraslanden ten oosten van Utrecht, maar ook voor de aanleg van de noordelijke Lekdijk, die een groot deel van de Randstad beschermt.