Afscheidsinterview Roeland Hillen: 'Ga ervoor, leer ervan en vertel erover'

HWBP-2-directeur Roeland Hillen (65) gaat begin 2018 met pensioen. Dik 20 jaar ervaring als Dijk­werker heeft hij. 'Ik heb het geluk gehad om steeds op plekken te zijn waar iets bijzonders gebeurde.'

Werken volgens de tijdgeest

De eerste plek, of liever gezegd gebeurtenis, die Roeland te binnen schiet is 1995, toen de rivierdijken in Midden-Nederland dreigden te overstromen. 'Ik werkte toen bij het water­beleid, wat nu DGRW is. Die gebeurtenis heeft zó'n impact gehad op het denken over water­veiligheid. Daarna zijn concepten als Ruimte voor de Rivier ontstaan, is onder stoom en kokend water het Deltaplan Grote Rivieren ontwikkeld en volgde het Delta­programma. Zo fantastisch om dit mee te maken. Werken volgens de tijd­geest, dat vind ik het mooie eraan.'

Het moet schuren

'Nodig voor trend­breuken en innovaties, zijn mensen met lef. Anders­denkenden die de bestaande benadering durven los te laten. Ik moet hierbij denken aan de kunst­werken van Daan Roosegaarde voor het Icoon Afsluitdijk. De verlichting van de monumentale heftorens, licht­gevende algen..., sprookjes­achtig! Zijn perspectief op land­schap en toekomst is zó anders. Voor Roosegaarde telt alleen het artistieke resultaat. Dat schuurt soms enorm met onze project­matige insteek. Maar dat is goed, het inspireert ons tot een andere, duurzame inrichting van ons land. Samen kan je de mooiste dingen maken. Door mensen, ideeën en perspec­tieven met elkaar te verbinden.'

Ga ervoor en leer ervan

Begin jaren 90, nog zo'n hotspot. 'Ik werkte mee aan het kust­beleid, de Eerste Kustnota. Voor het eerst werden groot­schalige kust­suppleties voor­gesteld. Hier is waar building with nature is ontsprongen. Mét de natuur werken in plaats van ertégen, zoveel slimmer. En kijk eens waartoe dat heeft geleid: o.a. de Zandmotor en een zandiger vooroever bij de Hondsbossche Zeewering. Wat ik er zo mooi aan vind: je gaat ervoor én leert ervan.'

Roeland geïnterviewd door Radio 1

Leer door te ervaren

Dit brengt Roeland op zijn stokpaardje: kennis. 'Als je alleen maar doet en niet leert, dan is dat tamelijk armoedig. We hebben zoveel geleerd van vorige dijk­versterkingen. Die lessen moeten we natuurlijk vast­leggen, zodat ze terug te vinden zijn. Maar niet iedereen leert van een proces­beschrijving of een boekje met lessen. Kennis komt pas tot leven als je erover vertelt. En mensen leren door te ervaren. Daarom ontwikkelen we een serious game, gebaseerd op de leer­ervaringen van HWBP-2. Dijkwerkers kunnen hiermee in spelvorm ervaren wat succes­factoren voor dijk­versterkings­projecten zijn.'

Investeer in elkaar

De erfenis van HWBP-2 bestaat niet alleen uit successen. Water­schappen gingen projecten uitvoeren, met rijksgeld en Rijkswaterstaat deed de beheersing van budget en planning. Dat wrong. De stabiliteit van het programma kwam in gevaar en in 2012 wees de Tweede Kamer het HWBP-2 aan als Groot Project. Dat betekent een strenger toezicht van de Kamer op het programma. 'Dat voelde als pijnlijk. Maar tegelijker­tijd betekende het een tweede kans om anders met elkaar te gaan samen­werken: op basis van vertrouwen en met begrip voor elkaar rol. Alle managers en besturen van de water­schappen namen als collectief verant­woordelijkheid voor het programma. Hiermee is feitelijk de bodem gelegd voor de huidige alliantie: met gezamen­lijke financiering en verant­woordelijkheid.'

Laten we samen hardop denken

Eind jaren 90 maakte Roeland een "droog" uitstapje naar de Directie Zuid-Holland in Rotterdam, Verkeer en Vervoer. Ik kwam helemaal blanco binnen, wist niks van al die ingewikkelde verkeers­modellen. Dat loste ik op door de meest basale vragen te stellen. Met gezond verstand kom je ver. Ik heb hier ook iets over mezelf geleerd. Samen met een adviseur besprak ik een vraagstuk. De adviseur begon direct te noteren. Ik zei: "Wat doe je?" Hij antwoordde: "Ik schrijf op wat we gaan doen!". "Ho, riep ik, "we gaan gewoon praten, dan pas doen!" Ik kwam erachter dat ik eerst moet praten. Zo kom ik tot een gedachte of een idee. Sindsdien zeg ik vaak: "Laten we samen hardop denken".

Altijd vol op stoom

Doorbikkelen, dat is zijn stijl. Bij de Bestuursstaf maakte hij de omslag naar een agent­schap mee. 'Rijkswaterstaat heeft nog nooit zo op z'n kop gestaan als toen. We werden echt dé uitvoerings­organisatie van het departement, moesten financieel onze broek ophouden en tel daarbij een fikse taak­stelling op. Hoe ik daarbij vaar? Ik heb nog nooit zo hard gewerkt. Ik zet dan steeds een tandje bij, kan slecht op de rem trappen.'

Die eigenschap speelt vaker de kop op. Vol op stoom doorwerken. 'Naast mijn taken voor HWBP-2 heb ik de laatste maanden een gave Gate Review uitgevoerd voor het Programma Smart Mobilty en was ik nauw betrokken bij Icoon Afsluitdijk. Zo'n media­moment met de Afsluitdijk in november, ons werk volop in de schijn­werpers: fantastisch! Ik wil helemaal mee blijven tellen tot het einde, zo zit ik nu eenmaal in elkaar.'

Roeland Hillen neemt op 19 april 2018 officieel afscheid met een Dijkwerkerslezing.